روان‌شناسی مثبت یکی از جدیدترین شاخه‌های روان‌شناسی است. این زمینه خاص از روان‌شناسی بر موفقیت انسان تمرکز دارد. در حالی که بسیاری دیگر از شاخه‌های روان‌شناسی بر رفتارهای نابهنجار و دارای اختلال تمرکز می‌نمایند، روان‌شناسی مثبت تمرکزش بر کمک به افراد برای شادشدن و ارضاء بیشتر است.

مارتین سلیگمن و میهالی سیکزِنت میهالی، روان‌شناسی مثبت را چنین توصیف می‌کنند: «ما معتقدیم که روان‌شناسی عملکرد مثبت انسان پدید خواهد آمد و مورد پذیرش علمی قرار خواهد گرفت و سهم مؤثری در رشد و شکوفایی افراد، خانواده‌ها و اجتماعات خواهد داشت.»

ظرف ١٠ سال گذشته، توجه عمومی به روان‌شناسی مثبت افزایش یافته است. امروزه، افراد بیشتر و بیشتری به جستجوی اطلاعات در زمینه این که چگونه می‌توانند رضایت‌مندی بیشتری در زندگی کسب کنند و به حداکثر توانایی‌های بالقوه خود دست یابند، می‌پردازند. در سال ٢٠٠٦، واحد درسی روان‌شناسی مثبت در دانشگاه هاروارد، محبوب‌ترین کلاس دانشگاه شد. برای درک بهتر رشته روان‌شناسی مثبت، ضروری است که ابتدا به یادگیری تاریخچه، نظریه‌های عمده و کاربردهای آن بپردازیم.

 

● تاریخچه روان‌شناسی مثبت

سلیگمن در سال ٢٠٠٥ چنین نوشته است: «پیش از جنگ جهانی دوم، روان‌شناسی سه مأموریت مشخص داشت: درمان بیماری‌های ذهنی و روانی، پربارتر کردن و ارضاءکننده‌تر نمودن زندگی تمام افراد، و کشف و پرورش استعدادهای برتر.» امّا کوته زمانی پس از جنگ جهانی دوم، تمرکز اولیه روان‌شناسی معطوف نخستین مأموریت شد: درمان بیماری‌های روانی و رفتارهای نابهنجار. در خلال دهه ١٩٥٠، متفکران انسان‌گرا نظیر کارل راجرز، اریک فروم و آبراهام مزلو با توسعة نظریه‌هایی که بر شادی، رضایت‌مندی و جنبه‌های مثبت طبیعت انسان تأکید داشت، به تجدید و از سرگیری علاقه‌مندی به دو زمینه دیگر کمک کردند.

در سال ١٩٨٨، سلیگمن به عنوان رئیس انجمن روان‌شناسی آمریکا برگزیده شد و روان‌شناسی مثبت موضوع اصلی دورة او گشت. امروزه از سلیگمن به عنوان پدر روان‌شناسی مثبت معاصر یاد می‌شود. در سال ٢٠٠٢، نخستین کنفرانس بین‌المللی درباره روان‌شناسی مثبت برگزار شد. در سال ٢٠٠٩، نخستین کنگره جهانی روان‌شناسی مثبت در فیلادلفیا تشکیل گردید و سخنرانان کلیدی آن، مارتین سلیگمن و فیلیپ زیمباردو بودند.

 

● افراد مهم در روان‌شناسی مثبت

- مارتین سلیگمن

- میهالی سیکزِنت میهالی

- کریستوفر پترسون

- کارول دِوِک

- دانیل گیلبرت

- کنون شلدون

- آلبرت بندورا

- سی‌آر اسنایدر

- فیلیپ زیمباردو

 

● مباحث عمده در روان‌شناسی مثبت

برخی از موضوعات و مباحث عمده و مورد توجه در روان‌شناسی مثبت عبارتند از

- شادی

- خوش‌بینی

- مراقبت و توجه

- شرافت و پاکدامنی

- شخصیت قوی

- امید

- تفکر مثبت

- انعطاف‌پذیری

 

● یافته‌های پژوهشی در روان‌شناسی مثبت

برخی از مهم‌ترین یافته‌ها در روان‌شناسی مثبت عبارتند از:

- مردم عموماً شاد هستند

- پول لزوماً بهزیستی به همراه نمی‌آورد امّا خرج کردن پول برای دیگران می‌تواند افراد را خوشحال‌تر کند.

- برخی از بهترین روش‌ها برای مبارزه با ناامیدی و شکست عبارتند از داشتن روابط اجتماعی قوی و شخصیت قوی.

- کار می‌تواند عامل مهمی برای بهزیستی باشد، به ویژه هنگامی که افراد بتوانند درگیر کاری هدفمند و معنی‌دار باشند.

- با وجودی که شادی تحت تأثیر عوامل ژنتیکی است، امّا مردم می‌توانند با ایجاد و توسعه خوش‌بینی، قدرشناسی و نوع دوستی یاد بگیرند که شادتر باشند.

 

● کاربردهای روان‌شناسی مثبت

روان‌شناسی مثبت کاربردهای متنوع و گسترده‌ای در زمینه‌های آموزش، درمان، خودیاری، مدیریت استرس و مسائل محیط کار دارد. با به کارگیری راهبردهای برآمده از روان‌شناسی مثبت، آموزگاران، مربیان، درمانگران و کارفرمایان می‌توانند در دیگران انگیزه به وجود آورند و به افراد کمک کنند تا نقاط قوت شخصی خود را بهتر درک کنند و پرورش دهند.

 

● درک روان‌شناسی مثبت

کریستوفر پترسون، نویسنده کتاب «مقدمات روان‌شناسی مثبت» و استاد دانشگاه میشیگان، در مقاله‌ای که در سال ٢٠٠٨ در مجله «روان‌شناسی امروز» به چاپ رسیده گفته است همانقدر که اهمیت دارد بدانیم که روان‌شناسی مثبت چیست، همانقدر هم اهمیت دارد که درک کنیم روان‌شناسی مثبت چه چیزی نیست.

او می‌نویسد: «روان‌شناسی مثبت ... فراخوانی است برای علم و تجربه روان‌شناختی که همانقدر که به ضعف‌ها می‌پردازد به نقاط قوت هم بپردازد، همانقدر که به اصلاح و ترمیم بدترین چیزها در زندگی علاقه‌مند است به ساختن بهترین چیزها نیز علاقه نشان دهد و همانقدر که به بهبود آسیب‌ها می‌اندیشد به پربارتر کردن زندگی افراد طبیعی و عادی هم بیندیشد.»

او البته یادآور می‌شود که روان‌شناسی مثبت نباید از مسایل واقعی که مردم با آن درگیر هستند و مورد توجه سایر حوزه‌های روان‌شناسی است، غافل گردد. او می‌افزاید: «ارزش روان‌شناسی مثبت، تکمیل و توسعه روان‌شناسی مسأله- محور که در دهه‌های اخیر غالب بوده است، می‌باشد.»

منبع:http://www.aftabir.com

 مطالب مرتبط:

انسان گرایی چیست

 

معرفی کتاب من

لیست وبلاگ های رسمی من

ویدیوها در آپارات